Siyez Buğdayı

Satılmış TINIK tarafından yazıldı.

 

( Triticum monococcum L. )

Siyez buğdayı ..
Kültüre alınmış günümüz buğdaylarının atası..
10 bin yıllık buğday geleneği..
Hititlerin ve Friglerin baş tacı hububat formu..
‘’Zız’’ dermiş Hitiler bu buğdaya..
Zamanla ‘’Siyez’’ e dönüşmüş dillerde..
‘’Kaplıca Buğdayı’’ bile olmuş adı Anadolu’da ..

Dünyada çoğunlukla ‘’ Verimli Hilal Olrak adlandırılan Anadolu toprakları ile Filistin ve Kuzey Irak’ı da içine alan bölgede yetiştirilerek, sofralara aş, sürülere yem olan Siyez Buğdayı, günümüzde Türkiye toprakları içerisinde birkaç noktada; azımsanmayacak miktarda da İhsangazi’ de yetiştiriliyor.

Genetik yapısı itibarı ile binlerce yıl önceki formunu muhafaza ede nadir ürünlerden biri..

Antik dönemden kalan bir tarım kültürü mirası. Artan dünya nüfusunun besin ihtiyaçlarına cevap verebilmek adına genetiği değiştirilmemiş ya da ıslaha alınmış ürünlerde apayrı, doğal, besleyici, nadide bir gıda kaynağı..

Hele bu buğdaydan yapılan ve adına İhsangazi Siyez Bulguru denilen bir lezzet abidesi varki sormayın.

Siyez Buğdayı 2n kromozom yapıda ( Diploid ) ..

Avrupalıların ‘’ Emer ‘’ ya da ‘’ Speltatoides’’ dedikleri buğdaylardan ve Anadolu’da yetişen Triticum dicoccum L. Türü ‘Gernik’ buğdayından farklı bir tür..

İhsangazi’de yaklaşık 5.000 dekar alanda sorunsuzca yetiştirilen bulgurundan insanların, buğday ve saplarından hayvanların yararlanabildiği, sıkı kavuz yapısı itibarı ile hastalık ve zararlılara mukavim , kurak ya da besin maddelerince fakir şartlarda rekabet gücü yüksek müstesna bir tür.

İhsangazili çok mutlu, öyle rastgele her yerde bulunmayan bir türe sap olduğu için..

Vel hasılı önemli bir değer Siyez Buğdayı ..

Öyle olmasa, gen kaynakları koruyucusu bilim adamları dere tepe gezinir miydi İhsangazi’de ?

 

İHSANGAZİDE EKİLEN ÜRÜNLER
ÜRÜN EKİM ALANI ( DA ) ÜRETİM MİKTARI ( TON )
Siyez Buğdayı 5.000 1.250
Buğday 28.000 7.000
Arpa 9.070 2.721
Yem Bitkileri 11.816 16.100
Patates 300 360

 

 

--------------------------------------

Yazı İhsangazi İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürülüğünün hazırladığı broşürden alınmıştır.

İhsangazi Siyez Bulguru

Satılmış TINIK tarafından yazıldı.

 

 

Hititlerin sofrasındaki bulgur pilavına kaşık sallamak nasıl olurdu sizce ? Hele bu pilavın bulguru ( B ) kompleks vitaminler bakımından çok zengin, günümüz beslenme anlayışında önemli bri yer tutan diyet lif ( Sindirim mekanizması için olmazsa olmaz yapı) içeriği yüksek ‘’Glisemik index ‘’ değeri ( Besinleri kan şekerini düşürme yüzdesi) çok düşük. Mikrobiyal ve enzimatik rekasiyonlar yok denecek kadar az ( Bir anlamda steril ) ise ve tıka basa yedikten sonra bile sindirim sorunu yaşanmıyorsa, bu duygu daha görkemli bir hale gelmez miydi ?

İhsangazi’de bir yılda üretilen yaklaşık 1.250 ton Siyez Buğdayının %80’i hayvan yemi olarak kullanılırken, geri kalan 250 tonundan, taşlı yerel değirmenlerde ortalama % 70 randımanla 175 ton Siyez Bulguru üretiliyor. Üretilen Siyez Bulgurunun çoğunluğu çiftçi aileleri tarafından tüketilirken çok azı eşe dosta hediye götürülüyor ya da heveslilerine pazarlanıyor.

Ülkenin dört bir yanından ancak sıraya girilerek sipariş verilirken, önemli lezzet ustaları şatafatlı mekanlarda menülerinde ısrarla Siyez Bulguruna yer verirken, yerli yabancı bilim adamları İhsangazi’de Siyez peşinde koşarken, bu kadar değerli bir ürünü bolca ve sıradanmış gibi tüketme imkanına sahip İhsangazililer için ‘ yerkürenin şanslı evlatları’ demek geliyor insanın içinden belki. Ama onlar antik çağdan kalan tarım kültürü mirasına sahip çıkıp, bağırlarına bastılar ve bu günlere taşıdırlar. Hak ediyorlar yani.

Hedef sağlıklı beslenme konusunda Siyez Bulguru farkındaligı yaratmak. Hedef, yalnızca şanslı azınlığın tüketme şansına sahip olduğu Siyez Buğdayından tüm insanların yararlanmasını sağlamak. Hedef orijinal genlere sahip bu ürünün gelecek kyşaklara taşınmasını sağlamak. Ve hedef, siyez Kültürünü, İhsangazi için düşünülen kalkınma sürecinin önemli bir enstrümanı halinde getirmek.

‘ Temiz, adil ve güvenli gıda ‘ sloganı ile tüm insanları yerel, geleneksel , lezzetli ve doğru gıda ile buluşturmayı hedefleyen uluslar arası Slow Food Biyoçeşitlilik Vakfı tarafından Türkiyenin ilk presidium adayı olarak lanse edilen Siyez Bulguru, Ekim ayında İtalyada düzenlenecek Terra Madre ( Toprak Ana ) yerel ürünler fuarında , bizzat İhsangazili çiftçiler tarafından dünya kamuoyuna tanıtılacak.

Kuruluş sürecindeki ‘ İhsangazi Siyez Buğdayı Üreticileri Birliği ‘ aracılığı ile Siyez Buğdayı konusunda Presidia ünvanının verileceği dernek aracılığı ile  de Siyez Bulguru konusunda standartların oluşturulması, korunması ve üretimin geliştirilmesine katkı sağlanacak, geleneksel üretimin yerel üreticiler tarafından geliştirilmesi konsepti desteklenecek.

Bütün bu çalışmalar ‘ Siyez Kültürü’’ ne yeni bir hayat verecek. Ve insanlara da …


--------------------------------------

Yazı İhsangazi İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürülüğünün hazırladığı broşürden alınmıştır.